Okulary i obiektywy do mikroskopów

W mikroskopie najważniejsze są dwa układy optyczne:

1. Obiektyw – znajduje się blisko preparatu
2. Okular – znajduje się przy oku użytkownika

Oba razem powiększają obraz, ale robią to na różnych etapach.

Obiektyw tworzy pierwszy, najważniejszy obraz preparatu.
To właśnie on odpowiada głównie za:

• rzeczywiste powiększenie,
• ostrość,
• ilość widocznych szczegółów,
• jakość obrazu.

Najczęściej spotkasz obiektywy:

• 4× — podgląd ogólny,
• 10× — podstawowe obserwacje,
• 40× — komórki, bakterie większe struktury,
• 100× — bardzo duże powiększenie (często z olejkiem immersyjnym).

Całkowite powiększenie mikroskopu liczy się tak:

Pcałkowite=Pokularu×PobiektywuP_{całkowite}=P_{okularu}\times P_{obiektywu}Pcałkowite​=Pokularu​×Pobiektywu​

Przykład:

• okular 10×
• obiektyw 40×

daje:

• 400× powiększenia.

Okular powiększa obraz utworzony wcześniej przez obiektyw, aby oko mogło go wygodnie zobaczyć.

Typowe okulary mają:

• 5×,
• 10×,
• 15×,
• czasem 20×.

Okular:

• zwiększa wygodę obserwacji,
• może mieć regulację ostrości,
• czasem zawiera skalę pomiarową.

W praktyce:

• obiektyw decyduje o jakości obrazu,
• okular głównie dodatkowo go powiększa.

Dlatego dobry obiektyw jest zwykle ważniejszy niż bardzo mocny okular.

Bo istnieje coś takiego jak „puste powiększenie”:

• obraz robi się większy,
• ale nie pokazuje więcej szczegółów,
• tylko bardziej rozmyty.

Granica zależy od jakości obiektywu i światła.

Spotyka się też:

• achromatyczne — podstawowe,
• planarne — ostre w całym polu widzenia,
• immersyjne — używane z olejkiem dla bardzo dużych powiększeń,
• fluorescencyjne — do badań biologicznych.

Preparat → obiektyw tworzy powiększony obraz → okular dodatkowo go powiększa → widzi go oko.

Można to porównać do:

• obiektywu aparatu (zbiera szczegóły),
• oraz lupy oglądającej gotowy obraz.